Quy Trình Hút Chân Không Điều Hòa Với Máy Bơm Chân Không Elitech

“Đuổi gas” cho nhanh là thói quen của không ít thợ lắp đặt điều hòa hiện nay, đặc biệt khi áp lực thi công nhiều công trình cùng lúc. Với máy lạnh cũ dùng R22, cách làm này có thể tạm chấp nhận được. Nhưng với các dòng điều hòa Inverter hiện đại sử dụng gas R32 hay R410A, bỏ qua bước hút chân không là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hỏng lốc máy nhiều trường hợp chỉ sau vài tháng lắp đặt.

Bài viết này Elitech Asia hướng dẫn toàn bộ quy trình hút chân không điều hòa đúng chuẩn kỹ thuật, từ lý do kỹ thuật đằng sau từng bước cho đến cách chọn máy bơm phù hợp với từng quy mô công trình.

Tại sao hút chân không là bước bắt buộc với điều hòa Inverter?

Câu trả lời nằm ở loại dầu bôi trơn. Máy nén trên các dòng điều hòa Inverter sử dụng gas R32 và R410A đều dùng dầu POE (Polyol Ester) loại dầu có hiệu suất bôi trơn tốt ở áp suất cao nhưng có một đặc tính nguy hiểm: hút ẩm cực mạnh.

Khi không khí và hơi ẩm còn tồn tại trong đường ống, POE hấp thụ độ ẩm đó và phản ứng với gas lạnh tạo ra axit hữu cơ. Axit này ăn mòn dần lớp cách điện của cuộn dây động cơ bên trong máy nén quá trình diễn ra âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi cuộn dây chập và lốc máy chết hoàn toàn.

Ngoài ra, hơi ẩm trong hệ thống còn gây tắc ẩm tại van tiết lưu làm năng lực làm lạnh sụt giảm, máy chạy liên tục mà không đủ mát, hao điện và tăng tải cho toàn bộ hệ thống. Hầu hết nhà sản xuất đều từ chối bảo hành nếu kiểm tra phát hiện lỗi liên quan đến ẩm trong hệ thống.

Hút chân không đúng kỹ thuật loại bỏ hoàn toàn không khí và hơi ẩm trước khi nạp gas, đây là bước không thể rút gọn hay thay thế bằng bất kỳ cách nào khác.

Dụng cụ cần chuẩn bị trước khi thi công

Chuẩn bị đầy đủ thiết bị trước khi bắt đầu giúp toàn bộ quy trình diễn ra liên tục, không bị gián đoạn giữa chừng:

• Máy bơm chân không Elitech (dòng VTB series): Trái tim của quá trình thi công. Cần chọn đúng lưu lượng hút phù hợp với quy mô hệ thống để đạt độ chân không sâu trong thời gian chuẩn.
• Đồng hồ đo áp suất kỹ thuật số Elitech (dòng DMG): Theo dõi chính xác mức áp suất âm theo đơn vị Micron thay vì đọc kim đồng hồ cơ ước lượng. Với hệ thống dùng R32/R410A, sai lệch nhỏ trong đọc số liệu có thể dẫn đến kết luận sai về chất lượng chân không.
• Dây nạp gas chịu áp suất cao với đầy đủ màu sắc phân loại (xanh — vàng — đỏ).
• Đầu chuyển đổi (adapter) van gas R32: Van R32 có ren khác với R22/R410A — cần adapter đúng chuẩn để kết nối không bị rò.
• Lục giác để thao tác mở van dàn nóng.

5 bước quy trình hút chân không điều hòa chuẩn kỹ thuật

Bước 1 — Kết nối hệ thống

Khóa chặt van 2 ngả (ống đồng nhỏ – đường lỏng) và van 3 ngả (ống đồng to – đường hút) trên dàn nóng. Kết nối dây màu xanh (cổng áp suất thấp) của đồng hồ vào cổng dịch vụ trên van 3 ngả. Kết nối dây màu vàng (dây giữa) của đồng hồ vào đầu vào của máy bơm chân không Elitech. Kiểm tra lại toàn bộ các mối kết nối – siết tay đủ lực, không dùng clê vặn quá mức gây hư ren.

Bước 2 — Khởi động quá trình hút

Mở hết cỡ van màu xanh trên đồng hồ, sau đó bật công tắc máy bơm. Quan sát áp suất trên màn hình đồng hồ kỹ thuật số bắt đầu giảm xuống vùng âm. Nếu áp suất giảm rất chậm hoặc dừng ở mức cao, kiểm tra ngay các mối kết nối có thể đang bị hở ở rắc co đồng hồ hoặc đầu nối dây dẫn.

Bước 3 — Thời gian và tiêu chuẩn độ chân không

Thời gian hút lý tưởng là 15–30 phút tùy chiều dài đường ống đồng và công suất máy bơm. Không nên rút ngắn thời gian dưới mức này kể cả khi đồng hồ đã đạt số liệu tốt sớm hơn dự kiến hơi ẩm trong thành ống đồng cần thời gian để bay hơi và bị hút ra hoàn toàn.

Tiêu chuẩn kỹ thuật cần đạt: âm 760 mmHg hoặc dưới 500 Microns trên đồng hồ kỹ thuật số. Đây là ngưỡng đảm bảo hệ thống đã được làm sạch triệt để, đáp ứng yêu cầu của hầu hết nhà sản xuất máy lạnh Inverter hiện nay.

Bước 4 — Kiểm tra rò rỉ (test kín)

Đây là bước nhiều thợ hay bỏ qua vì tiết kiệm thời gian nhưng lại là bước quan trọng nhất để xác nhận toàn bộ đường ống không bị hở.

Khóa van màu xanh trước, sau đó mới tắt máy bơm. Thứ tự này rất quan trọng: nếu tắt máy bơm trước khi khóa van, dầu bơm có thể bị hút ngược vào đường ống hệ thống do chênh lệch áp suất.

Sau khi tắt bơm, giữ nguyên trạng thái và quan sát số liệu trên đồng hồ trong 10–15 phút. Nếu áp suất giữ nguyên hoặc thay đổi không đáng kể hệ thống kín tốt, tiến hành bước tiếp theo. Nếu áp suất tăng lên rõ rệt có điểm hở, cần xác định vị trí, siết lại rắc co và thực hiện lại toàn bộ quy trình hút từ đầu.

Bước 5 — Hoàn tất và xả gas vào hệ thống

Tháo dây màu vàng ra khỏi máy bơm. Dùng lục giác mở từ từ van 2 ngả (ống nhỏ) trước để gas mồi từ dàn nóng vào hệ thống, sau đó mở tiếp van 3 ngả (ống to) hoàn toàn. Tháo dây màu xanh ra khỏi cổng dịch vụ nhanh và dứt khoát để tránh bỏng lạnh do gas phun ra. Lắp nắp bảo vệ cổng dịch vụ và kiểm tra lại toàn bộ van lần cuối.

Tiêu chí chọn máy bơm chân không phù hợp

Không phải máy bơm nào cũng phù hợp với mọi loại công trình. Dưới đây là các thông số cần xem xét khi chọn mua:

Bơm 1 cấp vs 2 cấp. Bơm hút chân không 2 cấp (Dual-stage) tạo ra độ chân không sâu hơn và đạt ngưỡng mục tiêu nhanh hơn so với bơm 1 cấp. Với hệ thống lạnh công nghiệp, VRV/VRF hoặc chiller, bơm 2 cấp là lựa chọn bắt buộc để đạt chuẩn dưới 500 Microns một cách ổn định.

Lưu lượng hút (CFM). Chọn máy 2–3 CFM cho điều hòa dân dụng thông thường (1–3 HP). Từ 5 CFM trở lên cho hệ thống trung tâm, VRV/VRF hoặc chiller công nghiệp với đường ống dài. Dùng máy thiếu lưu lượng cho hệ thống lớn sẽ khiến thời gian hút kéo dài bất thường và độ chân không đạt được không ổn định.

Tính năng chống trào ngược dầu. Các dòng máy bơm chân không Elitech đời mới được trang bị van một chiều chống trào ngược tự động bảo vệ hệ thống trong trường hợp mất điện đột ngột giữa quá trình hút, tránh dầu bơm bị hút ngược vào đường ống gây ô nhiễm hệ thống.

Hút chân không đúng kỹ thuật là bước phân biệt người thợ lắp đặt nghiêm túc với người chỉ làm cho xong. Một máy lạnh được thi công chuẩn từ đầu sẽ vận hành ổn định, ít hư hỏng và tuổi thọ lốc máy cao hơn đáng kể điều đó bảo vệ khách hàng, và cũng bảo vệ uy tín của chính người thợ khi không phải quay lại xử lý bảo hành.

Đầu tư vào bộ đồ nghề đúng máy bơm đủ lực, đồng hồ đo chính xác là cách tiết kiệm thời gian thực sự trên từng công trình.

Tham khảo các dòng máy bơm chân không Elitech chính hãng tại website Elitech Asia.

Câu hỏi thường gặp

Hút chân không bao lâu là đủ?

Tối thiểu 15–30 phút tùy độ dài đường ống. Quan trọng hơn thời gian là đạt được chỉ số mục tiêu: dưới 500 Microns trên đồng hồ kỹ thuật số và giữ ổn định trong 10–15 phút test kín. Không nên dựa vào thời gian đơn thuần mà bỏ qua bước kiểm tra test kín.

Nếu không có đồng hồ kỹ thuật số, dùng đồng hồ cơ có được không?

Được, nhưng độ chính xác thấp hơn đáng kể. Đồng hồ cơ không đo được đơn vị Micron — chỉ hiển thị mức áp suất âm tương đối, khó xác định chính xác liệu hệ thống đã đạt chuẩn hay chưa. Với các dòng máy Inverter hiện đại yêu cầu độ chân không sâu, đồng hồ kỹ thuật số là thiết bị cần thiết.

Máy bơm chân không có cần thay dầu không?

Cần thay dầu. Dầu máy bơm cần được kiểm tra và thay định kỳ,  thông thường sau mỗi 100–150 giờ sử dụng hoặc khi dầu chuyển sang màu sữa đục (dấu hiệu dầu đã nhiễm ẩm). Dùng máy bơm với dầu kém chất lượng làm giảm hiệu suất hút và tuổi thọ bơm đáng kể.

Bài viết liên quan: 

• Cách bảo dưỡng hệ thống HVAC bền vững hơn
• Quy trình kiểm tra và xử lý sự cố đồng hồ đo áp suất
• Hướng dẫn toàn diện để khắc phục sự cố máy dò rò rỉ chất làm lạnh