Máy đo ánh sáng Elitech chính hãng tại Elitech Asia
Máy đo ánh sáng (light meter, lux meter) là thiết bị đo cường độ ánh sáng tại một vị trí, hiển thị bằng đơn vị lux. Kỹ thuật viên dùng máy đo lux để kiểm tra điều kiện chiếu sáng ở văn phòng, nhà xưởng, trường học hoặc nhà kính.
Bài viết này sẽ giải thích máy hoạt động ra sao, dùng vào việc gì, cách chọn theo thông số và giới thiệu Elitech LM-200.
Máy đo ánh sáng là gì?
Máy đo ánh sáng đo độ rọi, tức lượng ánh sáng chiếu lên một đơn vị diện tích bề mặt. Đơn vị là lux, bằng một lumen trên một mét vuông. Một số máy dùng thêm foot-candle (fc).
Cần phân biệt hai khái niệm hay bị nhầm. Lumen là quang thông phát ra từ nguồn sáng, ghi trên bao bì bóng đèn. Lux là lượng ánh sáng thực tế đến được mặt bàn hay sàn nhà. Cùng một bóng đèn có thể cho số lux khác nhau tùy khoảng cách, chiều cao treo và vật cản.
Nguyên lý hoạt động của máy đo cường độ ánh sáng
Cảm biến của máy thường là photodiode silicon. Khi ánh sáng chiếu vào, cảm biến sinh ra tín hiệu điện tỷ lệ với cường độ ánh sáng. Mạch điện chuyển tín hiệu này thành giá trị lux hiển thị trên màn hình LCD.
Cảm biến thường có bộ lọc để đáp ứng gần với độ nhạy của mắt người. Vì vậy máy đo độ sáng theo cảm nhận thị giác, không đo toàn bộ năng lượng bức xạ của nguồn sáng.
Các chức năng chính của máy đo ánh sáng
Đo cường độ ánh sáng (Lux)
Đây là chức năng cốt lõi. Dải đo càng rộng thì càng dùng được cho cả không gian trong nhà lẫn ngoài trời. Elitech LM-200 đo đến 200.000 lux.
Đo và hiển thị giá trị ánh sáng
Màn hình LCD hiển thị số đo trực tiếp. Các chức năng đi kèm giúp đọc số thuận tiện hơn: giữ số đo (data hold), ghi giá trị lớn nhất và nhỏ nhất (MIN/MAX), đèn nền khi đo ở nơi tối.
Chuyển đổi đơn vị đo
Máy cho phép đổi giữa lux và foot-candle. Nếu có đo nhiệt độ, máy đổi thêm giữa °C và °F.
Lưu trữ và theo dõi kết quả đo
Một số model có bộ nhớ hoặc ghi MIN/MAX để so sánh nhiều vị trí đo. Mức độ lưu trữ khác nhau tùy model, nên cần xem tài liệu của từng máy.
Ứng dụng của máy đo ánh sáng trong thực tế
Kiểm tra ánh sáng tại văn phòng và nơi làm việc
Đo tại mặt bàn làm việc để biết ánh sáng có đủ cho công việc không. Đặt cảm biến nằm ngang trên mặt bàn, tránh che bóng bằng tay hoặc người đo. Nên đo nhiều vị trí vì độ sáng thay đổi theo khoảng cách tới đèn.
Đánh giá điều kiện chiếu sáng trong nhà xưởng
Kiểm tra độ rọi tại vị trí thao tác của dây chuyền, khu vực lắp ráp, kho hàng và lối đi. Kết quả giúp phát hiện khu vực thiếu sáng hoặc đèn đã xuống cấp.
Kiểm tra ánh sáng tại trường học và bệnh viện
Phòng học, phòng khám và hành lang cần ánh sáng phù hợp với hoạt động diễn ra ở đó. Máy đo ánh sáng giúp đối chiếu số đo thực tế với yêu cầu của đơn vị quản lý.
Đo cường độ ánh sáng trong nông nghiệp và nhà kính
Máy đo lux cho biết độ sáng chung trong nhà kính hoặc phòng trồng. Lưu ý lux đo theo độ nhạy của mắt người, không phải lượng ánh sáng mà cây dùng để quang hợp. Nếu cần đánh giá chính xác cho cây trồng, hãy dùng thiết bị đo PAR.
Các tiêu chí lựa chọn máy đo ánh sáng
Dải đo cường độ ánh sáng
Ánh sáng trong nhà thấp hơn nhiều so với ngoài trời nắng, nơi có thể lên đến hàng chục nghìn lux. Chọn máy có dải bao phủ điều kiện cao nhất bạn cần đo. Máy có nhiều dải cho độ phân giải tốt hơn ở mức sáng thấp.
Độ chính xác và độ phân giải
Độ chính xác thường ghi bằng phần trăm số đọc. Ví dụ ở 500 lux, ±3% tương đương ±15 lux và ±5% tương đương ±25 lux. Độ phân giải cho biết bước nhảy nhỏ nhất của số đo, quan trọng khi đo ở nơi ánh sáng yếu.
Loại cảm biến ánh sáng
Xem cảm biến có bộ lọc đáp ứng theo mắt người và có hiệu chỉnh góc tới (cosine) hay không. Cảm biến tách rời, nối dây với thân máy, giúp đặt cảm biến đúng vị trí mà không bị che bởi người đo.
Khả năng đo trong các điều kiện chiếu sáng khác nhau
Nguồn sáng khác nhau (LED, huỳnh quang, đèn sợi đốt, ánh sáng tự nhiên) có phổ khác nhau, nên sai số có thể khác nhau. Kiểm tra tài liệu máy về loại nguồn sáng được hiệu chuẩn và điều kiện nhiệt độ, độ ẩm khi làm việc.
Máy đo ánh sáng Elitech LM-200
Elitech LM-200 là máy đo ánh sáng cầm tay, đo độ rọi đến 200.000 lux và đo cả nhiệt độ môi trường. Theo trang Elitech châu Âu, máy có màn hình LCD, ghi MIN/MAX, giữ số đo, tự tắt nguồn và cảnh báo pin yếu.
Thông số chính:
- Dải đo ánh sáng: 0 đến 200.000 lux, chia thành 4 dải.
- Đơn vị: chuyển đổi được giữa lux và fc, giữa °C và °F.
- Đo nhiệt độ: đầu dò NTC, dải -20 đến 50°C, sai số ±1°C.
- Hiển thị: đèn nền LCD để đo ở nơi tối.
- Môi trường dùng: công nghiệp, trường học, văn phòng, xưởng, lối đi, phòng thí nghiệm và khu dân cư.
LM-200 phù hợp khi cần máy gọn, đo nhanh độ rọi và nhiệt độ môi trường cùng lúc, không cần xuất dữ liệu sang máy tính.
Câu hỏi thường gặp về máy đo ánh sáng
Lux và lumen khác nhau thế nào?
Lumen đo quang thông mà nguồn sáng phát ra. Lux đo lượng ánh sáng đến một bề mặt trên mỗi mét vuông. Máy đo ánh sáng cho kết quả bằng lux.
Máy đo ánh sáng khác máy đo bức xạ ánh sáng ở điểm nào?
Máy đo ánh sáng đo theo độ nhạy của mắt người. Máy đo bức xạ đo năng lượng bức xạ, ví dụ cho tia UV hoặc ánh sáng dùng cho cây trồng. Hai nhóm thiết bị có mục đích khác nhau.
Máy đo lux có dùng để đo ánh sáng cho cây trồng được không?
Chỉ cho biết độ sáng chung. Cây phản ứng với dải bước sóng khác với mắt người, nên để đánh giá quang hợp cần thiết bị đo PAR.
Đặt cảm biến như thế nào để đo chính xác?
Đặt cảm biến ngang tại vị trí cần đo, ví dụ mặt bàn làm việc, và đứng tránh để bóng người che cảm biến. Đo ở nhiều vị trí rồi so sánh để có bức tranh đầy đủ.
LM-200 có đo được nhiệt độ không?
Có. Máy đo nhiệt độ môi trường bằng đầu dò NTC, nhưng đó là nhiệt độ không khí, không phải nhiệt độ bề mặt vật thể.
